Achtergronden

Nederlanders gaan in Nederland naar de Chinees, maar ons koloniale verleden en met name ook de band met voormalig Nederlands-Indië (nu Indonesië) heeft ertoe geleid, dat ook de Indonesische keuken in Nederland zeer populair is. Vooral de rijsttafel is erg in trek en dan te bedenken dat voor rijsttafel niet een Maleis woord bestaat. De Nederlanders in het toenmalige Indië genoten van de Indische keuken. Hun gulzigheid leidde tot het verlangen zoveel mogelijk kleine gerechten op tafel te krijgen. De Nederlanders bedachten daarvoor een woord: De rijsttafel.

De Nederlandse onderdrukking van Indië duurde 350 jaar. In 1945 verklaarde Indonesië zich onafhankelijk, maar Nederland accepteerde dat niet. Van 1945 tot 1949 stuurde Nederland militairen naar Indonesië voor zogenoemde politionele acties. Pas in 1949 legde Nederland zich onder internationale druk neer bij de soevereiniteit van Indonesië.

Eén van de militairen die als vrijwilliger afreisde naar Indië was mijn vader. Hij was slechts 17 jaar en kwam weg met de leugen over zijn leeftijd en verbleef 3 jaar in Indië. Jaren later zou ik hem helpen met het organiseren van jaarlijkse reünies met oude sobats uit die tijd door bij het Ministerie van Defensie de lijsten op te vragen van andere soldaten die naar Indië afreisden op de Olde Barneveld. Nog weer jaren later op vakantie in Bali vloog ik naar Java en bezocht ik namens mijn vader de begraafplaats Candi op Semarang, Java, waar vele omgekomen Nederlandse militaire soldaten begraven liggen.

De reünies in Nederland, veelal in de Wouwse Tol in Bergen op Zoom, hadden vaste elementen: een groepsfoto, een rijsttafel, steeds ouder worden mannen die met meegebrachte kleine zwartwit foto´s terugkeken op hun tijd in Indië en altijd een speech van mijn vader, mede namens zijn lotgenoten, over de verkeerde oorlog en het gebrek aan erkenning van hun inzet bij terugkeer in Nederland. Daar worstelde mijn vader heel erg mee. Van zijn 17^de tot zijn 20^ste dacht hij zich te hebben ingezet voor een goede zaak. Hij voelde zich achteraf misleid door de Nederlandse regering. Die 3 jaren in Indonesië hebben hem op een cruciale leeftijd gevormd. Geboren in een klein Brabants dorp, Stampersgat in Noord-Brabant en dan 3 jaar strijden aan de andere kant van de wereld.

Terug in Nederland was zijn frustratie groot, maar hij bracht ook mee terug zijn liefde voor de Indonesiërs, een lief en toegankelijk volk. Hij bracht terug het besef van het onrecht en daarin groeide hij. Toen ik op het gymnasium een boekenlijst moest samenstellen adviseerde hij mij Multatuli te lezen, het boek van Eduard Douwes Dekkers. Multatuli is diens pseudoniem en is latijn voor ´ik heb veel geleden´. Daar hield zijn advies niet op. Lees ook de toespraak tot de hoofden van Lebak en het verhaal over Saidja en Adinda.

Maar hij kwam ook terug met een passie voor de Indonesische keuken. Van jongs af aan waren er in ons gezin Indonesische kruiden zoals ketoembar, laos en djahe, maar ook goela djawa en sereh. Mijn vader maakte ook loempia’s, maar de pannenkoeken mochten niet aan elkaar kleven. Tot ergernis van mijn moeder werd elke gebakken pannenkoek op een apart bordje gelegd. Er stonden wel 40 bordjes in de keuken en op elk bordje één pannenkoek. In mijn jeugd gingen wij ook regelmatig naar Geertruidenberg.  Daar woonde zijn toenmalig leidinggevende in Indië: Cees Peeters. Zijn vrouw was voor ons tante Jo, die tijdens de tweede wereldoorlog zittend in een tram in Den Haag zonder aanleiding in haar borst was geschoten door een dronken Duitse officier. De samenkomst van mijn vader en zijn oude baas hadden een vast patroon: Er werd Indonesisch gekookt door beide mannen. Daarbij dronken zij een mix van jenever en seven-up. De vrouwen zochten elkaar op, begrijpend dat deze reünie niet aan hen toebehoorde, zoals ook alle reünies in de Wouwse Tol in Bergen op Zoom, waarbij de echtgenotes begrepen, dat zij slechts toeschouwers waren bij het ophalen van goede maar soms ook traumatische herinneringen uit het verleden.

Wat het mij heeft gebracht is  het respect voor de bevolking van Indonesië. Ik heb hun liefheid en hartelijkheid zelf mogen ervaren. Wat het mij ook heeft gebracht is een liefde voor de Indonesische keuken. Ik kook al jaren Indonesische gerechten en ik maak die gerechten nu ook beschikbaar voor Nederlanders in Andalucia. Elke maand zet ik op een groepsapp een menu voor een kleine rijsttafel. Tot donderdag kun je bestellen, op vrijdag kook ik en op zaterdag kun je afhalen 5 gerechten en 3 bijgerechten voor € 20 cash per persoon. Wie interesse heeft appt mij op +31653154554 en je wordt toegevoerd aan de groepsapp.